سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 124 2025 11 22 توزیع جمعیت ‎شناختی و جغرافیایی مرگ‌ومیر ناشی از سرطان‌ها و تومورها در استان‌های ایران، در سال‌های ۱۳۹۰ – ۱۳۹7 89 112 235833 FA واحد سروش Yazd University 0009-0008-1561-2882 محمد ترکاشوند مرادآبادی عضو هیئت علمی دانشگاه یزد 0000-0003-1655-0464 زهرا ترکاشوند کارشناس ارشد اتاق عمل دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد 0000-0001-7642-2320 Journal Article 2025 10 18 سرطان، یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر زودرس در جهان و دومین علت مرگ در ایران، به‌عنوان یک چالش عمده سلامت عمومی مطرح است.. پژوهش حاضر با هدف تحلیل الگوی جمعیت‌شناختی و جغرافیایی مرگ ناشی از سرطان‌ها و تومورها در استان‌های مختلف ایران طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ انجام شده است. این مطالعه از نوع تحلیل ثانویه است و داده‌های آن از پایگاه ثبت احوال کشور بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD-10) استخراج گردید. جمعیت میانه سال از سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ به دست آمد و برای سال‌های میانی با استفاده از نرم‌افزار PAS درون‌یابی شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS – 27 و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که طی این دوره، در مجموع ۲۷۶,۹۵۶ نفر در اثر سرطان‌ها و تومورها جان باخته‌اند؛ به‌طور میانگین سالانه ۳۴,۶۱۹ مورد مرگ گزارش شده است. روند مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در کشور صعودی بوده، به‌گونه‌ای که میزان آن از ۳۷۶ مرگ در هر یک میلیون نفر در سال ۱۳۹۰ به ۴۹۶ مرگ در هر یک میلیون نفر در سال ۱۳۹۷ افزایش یافته است. همچنین، میزان مرگ‌ومیر مردان به‌طور معناداری بیش از زنان گزارش شد (به‌ترتیب 625/20251 در مقابل 375/14379مرگ به‌ازای هر یک میلیون نفر). نتایج پژوهش بیانگر افزایش تدریجی بار مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در ایران است. الگوی سنی نشان داد که مرگ‌ها با افزایش سن بیشتر می‌شوند و از نظر جغرافیایی، بیشترین نرخ مرگ‌ومیر در استان گیلان و کمترین در سیستان و بلوچستان مشاهده شد. https://www.population-journal.ir/article_235833_870f1ee38172f161495ce738ecec5874.pdf