سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 تحلیل ساختاری و گفتمانی منظومه قوانین مرتبط با مشارکت اقتصادی زنان در بازار کار ایران 1 35 248309 FA ملیحه حدادمقدم گروه جمیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-5910-0263 کوثر قاسمی تودشکچوئی دانشجوی کارشناسی برنامه ریزی اجتماعی و تعاون، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 12 05 این پژوهش با هدف تحلیل محتوای قوانین مرتبط با زنان، مادران و خانواده در ایران انجام شده است. با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌مند و نقشه‌برداری سیاستی، جهت‌گیری‌های حقوقی و سیاستی قوانین در پنج دسته اصلی شامل «زنان»، «زنان شاغل»، «مادران»، «خانواده‌محور» و «سایر قوانین» بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی ایران در حوزه زنان با چند گفتمان هم‌زمان مواجه است: گفتمان برابری حقوقی، گفتمان حمایتی جنسیت‌محور، گفتمان خانواده‌محور و گفتمان جمعیت‌محور. وجود این گفتمان‌ها به‌ویژه خانواده‌محوری و توجه به جمعیت، بازتاب ارزش‌های فرهنگی و الزامات جمعیتی کشور است. با این حال، هم‌نشینی این گفتمان‌ها در برخی موارد نیازمند تنظیم و تعادل‌بخشی است تا هم نقش‌های خانوادگی زنان تقویت شود و هم فرصت‌های اجتماعی و شغلی آنان به‌طور پایدار توسعه یابد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ارتقای کارآمدی سیاست‌های خانواده‌محور زمانی ممکن است که با توانمندسازی زنان و طراحی حمایت‌های والدگری همراه شود. بر این اساس پیشنهادهای سیاستی پژوهش شامل تقویت سازوکارهای حمایت از نقش‌های مادری در کنار حمایت از مشارکت اجتماعی زنان، توسعه حمایت‌های والدگری و بازنگری در سیاست‌های اشتغال زنان با رویکرد خانواده‌دوست و توانمندساز است. https://www.population-journal.ir/article_248309_09809c283dae51b13ff1b3fa421aa37d.pdf