سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 تحلیل اثر عوامل دوگانه «مشکلات اقتصادی» و «افزایش سطح انتظار و رشد مصرف‌گرائی فرزندان» بر بی‌فرزندی و تک‌فرزندی 57 84 248312 FA محمدهادی کارگر دانشجوی دکترای تخصصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر 0000-0002-2567-1076 غلامرضا جعفری نیا هیات علمی دانشگاه آزاد واحد بوشهر 0000-0002-4858-1399 امراله راشدزاده استادیار جامعه‌شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران 0009-0000-6411-9295 Journal Article 2025 11 29 این پژوهش با هدف تحلیل عوامل دوگانه جامعه شناختی مشکلات اقتصادی و افزایش سطح انتظار و رشد مصرف گرائی فرزندان بر گرایش والدین به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی، به روش کمّی با روش پیمایشی انجام شده و به بررسی شیوع، توزیع و روابط متغیرهای جامعه‌شناختی در میان زنان و مردان بوشهری با حداقل یک سال سابقه ازدواج می‌پردازد. نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس و با استفاده از فرمول کوکران، شامل ۲۳۷ نفر انجام، داده‌ها با پرسشنامه‌ای معتبر و پایائی آلفای کرونباخ بالای 7/0 گردآوری و روایی ابزار به‌صورت صوری و محتوایی توسط متخصصان تأیید شد. تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام گرفت با آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به کمک نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین عوامل دوگانه جامعه‌شناختی و گرایش به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی رابطه‌مثبت و معنادار متوسط (562r = 0.،Sig = 0.001 < 0.05)، بین مشکلات اقتصادی و گرایش والدین به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی رابطه مثبت و معناداری (r = 0.475،Sig = 0.001 < 0.05) و بین افزایش سطح انتظار و مصرف‌گرایی فرزندان وگرایش به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی رابطه مثبت ضعیف و در مرز معناداری وجود دارد ( r = 0.128، Sig = 0.056 > 0.05). نتیجه کلی پژوهش بیانگر آن است که عوامل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به‌صورت همزمان بر تصمیم خانواده‌ها در مورد تعداد فرزندان تأثیرگذارند. مشکلات اقتصادی به عنوان عاملی کلیدی و تعیین‌کننده در کاهش نرخ باروری مطرح است، و افزایش سطح انتظار و مصرف‌گرایی فرزندان تأثیر مثبت ولی ضعیف و غیرقطعی دارد. https://www.population-journal.ir/article_248312_d7e6b011017e8e39d0e665d8b8981edc.pdf