سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 تحلیل ساختاری و گفتمانی منظومه قوانین مرتبط با مشارکت اقتصادی زنان در بازار کار ایران 1 35 248309 FA ملیحه حدادمقدم گروه جمیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-5910-0263 کوثر قاسمی تودشکچوئی دانشجوی کارشناسی برنامه ریزی اجتماعی و تعاون، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 12 05 این پژوهش با هدف تحلیل محتوای قوانین مرتبط با زنان، مادران و خانواده در ایران انجام شده است. با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌مند و نقشه‌برداری سیاستی، جهت‌گیری‌های حقوقی و سیاستی قوانین در پنج دسته اصلی شامل «زنان»، «زنان شاغل»، «مادران»، «خانواده‌محور» و «سایر قوانین» بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظام حقوقی ایران در حوزه زنان با چند گفتمان هم‌زمان مواجه است: گفتمان برابری حقوقی، گفتمان حمایتی جنسیت‌محور، گفتمان خانواده‌محور و گفتمان جمعیت‌محور. وجود این گفتمان‌ها به‌ویژه خانواده‌محوری و توجه به جمعیت، بازتاب ارزش‌های فرهنگی و الزامات جمعیتی کشور است. با این حال، هم‌نشینی این گفتمان‌ها در برخی موارد نیازمند تنظیم و تعادل‌بخشی است تا هم نقش‌های خانوادگی زنان تقویت شود و هم فرصت‌های اجتماعی و شغلی آنان به‌طور پایدار توسعه یابد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ارتقای کارآمدی سیاست‌های خانواده‌محور زمانی ممکن است که با توانمندسازی زنان و طراحی حمایت‌های والدگری همراه شود. بر این اساس پیشنهادهای سیاستی پژوهش شامل تقویت سازوکارهای حمایت از نقش‌های مادری در کنار حمایت از مشارکت اجتماعی زنان، توسعه حمایت‌های والدگری و بازنگری در سیاست‌های اشتغال زنان با رویکرد خانواده‌دوست و توانمندساز است.

https://www.population-journal.ir/article_248309_09809c283dae51b13ff1b3fa421aa37d.pdf

سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 تحلیل روند تغییرات سبد مصرف اقلام خوراکی خانوارهای شهری تهران در بازه زمانی 1385 تا 1402 36 56 248311 FA کلثوم ایران نژاد دانشگاه یزد محمد ترکاشوند مرادآبادی دانشگاه یزد 0000-0003-1655-0464 کوثر ذرتی پور دانشگاه یزد یونس اکبری دانشگاه یزد صادق مسلم صفت دانشگاه یزد Journal Article 2025 10 26 مقدمه: الگوی مصرف خوراکی خانوارها، شاخصی کلیدی برای سنجش رفاه، امنیت غذایی و تحولات اقتصادی-اجتماعی است. این پژوهش با هدف تحلیل روند و ترکیب مصرف اقلام خوراکی در خانوارهای شهری تهران و پیامدهای آن برای سلامت و برنامه‌ریزی شهری انجام شد. روش: این مطالعه از نوع تحلیل ثانویه است که با استفاده از داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، روند هزینه و مصرف خوراکی خانوارهای شهری استان تهران را در یک بازه زمانی بلندمدت (۱۴۰۲-۱۳۸۵) مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان‌دهنده رشد شتابان هزینه‌های خوراکی (با افزایشی حدود ۳۹ برابری در کل دوره) و تغییرات معنادار در ساختار مصرف است. در حالی که هزینه‌های گروه‌های غذایی سالم نظیر میوه، سبزی، لبنیات و گوشت افزایش چشمگیری داشته، مصرف گروه‌های کم‌ارزش تغذیه‌ای مانند نوشابه‌ها، غذاهای آماده و شیرینی‌جات نیز با سرعت قابل توجهی رشد کرده است. همچنین، سهم هزینه خوراکی از کل هزینه خانوار پس از سال‌ها ثبات نسبی، از ۱۳۹۹ روندی افزایشی یافته که نشان‌دهنده فشار تورمی بر سبد غذایی خانوارهاست. نتیجه‌گیری: الگوی دوگانه مصرف (افزایش موازی مواد غذایی سالم و ناسالم) پیامدهای پیچیده‌ای برای سلامت عمومی، عدالت غذایی و اقتصاد خانوار دارد. این وضعیت، خطر افزایش بیماری‌های غیرواگیر و تشدید نابرابری‌های تغذیه‌ای را به‌ویژه در دهک‌های کم‌درآمد بالا می‌برد. نتایج، لزوم توجه سیاستی یکپارچه و مداخلات هدفمند نهادهای مدیریت شهری (به‌ویژه شهرداری تهران) را در حوزه‌های آموزش تغذیه، تنظیم بازار، حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر و ارتقای دسترسی به غذای سالم آشکار می‌سازد.

https://www.population-journal.ir/article_248311_fd6609171e583861891eb93b2c120b52.pdf

سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 تحلیل اثر عوامل دوگانه «مشکلات اقتصادی» و «افزایش سطح انتظار و رشد مصرف‌گرائی فرزندان» بر بی‌فرزندی و تک‌فرزندی 57 84 248312 FA محمدهادی کارگر دانشجوی دکترای تخصصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر 0000-0002-2567-1076 غلامرضا جعفری نیا هیات علمی دانشگاه آزاد واحد بوشهر 0000-0002-4858-1399 امراله راشدزاده استادیار جامعه‌شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران 0009-0000-6411-9295 Journal Article 2025 11 29 این پژوهش با هدف تحلیل عوامل دوگانه جامعه شناختی مشکلات اقتصادی و افزایش سطح انتظار و رشد مصرف گرائی فرزندان بر گرایش والدین به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی، به روش کمّی با روش پیمایشی انجام شده و به بررسی شیوع، توزیع و روابط متغیرهای جامعه‌شناختی در میان زنان و مردان بوشهری با حداقل یک سال سابقه ازدواج می‌پردازد. نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس و با استفاده از فرمول کوکران، شامل ۲۳۷ نفر انجام، داده‌ها با پرسشنامه‌ای معتبر و پایائی آلفای کرونباخ بالای 7/0 گردآوری و روایی ابزار به‌صورت صوری و محتوایی توسط متخصصان تأیید شد. تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام گرفت با آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به کمک نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین عوامل دوگانه جامعه‌شناختی و گرایش به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی رابطه‌مثبت و معنادار متوسط (562r = 0.،Sig = 0.001 < 0.05)، بین مشکلات اقتصادی و گرایش والدین به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی رابطه مثبت و معناداری (r = 0.475،Sig = 0.001 < 0.05) و بین افزایش سطح انتظار و مصرف‌گرایی فرزندان وگرایش به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی رابطه مثبت ضعیف و در مرز معناداری وجود دارد ( r = 0.128، Sig = 0.056 > 0.05). نتیجه کلی پژوهش بیانگر آن است که عوامل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به‌صورت همزمان بر تصمیم خانواده‌ها در مورد تعداد فرزندان تأثیرگذارند. مشکلات اقتصادی به عنوان عاملی کلیدی و تعیین‌کننده در کاهش نرخ باروری مطرح است، و افزایش سطح انتظار و مصرف‌گرایی فرزندان تأثیر مثبت ولی ضعیف و غیرقطعی دارد.

https://www.population-journal.ir/article_248312_d7e6b011017e8e39d0e665d8b8981edc.pdf

سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 ویژگی های جمعیتی و امنیت اجتماعی مطالعه ای بر شهروندان شهروندان استان لرستان 85 106 248313 FA کرم اله جوانمرد گروه جامعه شناسی- دانشکده علوم انسانی - دانشگاه ایت الله بروجردی Journal Article 2025 11 08 چکیده جامعه ایران درچنددهۀ اخیرتحولات جمعیتی گسترده ای را تجربه کرده است. امنیت یکی ازاساسی ترین و مهم نیاز بشر است. امنیت اجتماعی به عنوان تضمین کننده حقوق و منافع فردی و اجتماعی و مایه آرامش و آسایش افراد جامعه است. بر این اساس پژوهش حاضر حاضر با هدف شناسایی ویزگی های جمعیتی و امنیت اجتماعی شهروندان استان لرستان انجام شده است.پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که ویژگی های جمعیتی چه تأثیری بر امنیت اجتماعی شهروندان استان دارد مطالعه حاضر از نوع تحقیقات پیمایشی استت، تحقیق از حیث هدف کاربردی، اما ماهیت توصیفی – تحلیلی دارد.جامعه آماری شهروندان استان لرستان است. برای گردآوری اطلاعات مورد نظر به منظور دستیابی به اهداف تحقیق از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است.روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای و تعدادنمونه در این پژوهش 384 نفراست. داده های پژوهش با استفاده از نرم افزار آماری SPSS تحلیل شده است.یافته های تحقیق نشان داده است بین احساس امنیت اجتماعی ، وضعیت تاهل، وضعیت اشتغال، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، وضع سواد، قومیت و تعداد اعضای خانواده رابطه‌ی معناداری وجود دارد و بین سن -جنس با میزان احساس امنیت اجتماعی رابطه‌ی معناداری نشان داده نشده است.

https://www.population-journal.ir/article_248313_1a9cdc7caf9d6525a3f5f83053f1c886.pdf

سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 تعدیل «ضمانت اجرای» جایگزین های کیفر حبس: گامی به سوی توسعه سیاست کاهش جمعیت زندان ها 107 136 248314 FA جواد ریاحی استادیار گروه حقوق دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران 0009-0006-8334-247X Journal Article 2025 11 24 از ویژگی‌های «قاعده حقوقی» برخورداری آن از ضمانت اجراست و «جایگزین‌های کیفر حبس» نیز که در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در قالب قواعد حقوقی مقرر شده، از این امر مستثنی نشده، با ضمانت اجراهای خاصی تضمین شده‌اند. اما مسأله مهم، چگونگی تضمین اجرای جایگزین‌های کیفر حبس، به عنوان موضوع حساس و دقیقی است که بر کارآمدی جایگزین‌ها اثر مستقیم دارد؛ به این معنا که اگر اجرای جایگزین‌های کیفر حبس به نحو خردمندانه و مطلوبی تضمین گردد، می‌تواند کارآمدی آنها را تضمین کند و آن واکنش‌ها را به سطح سازوکارهای سودمندی برای تحقق سیاست کاهش جمعیت زندان‌ها ارتقاء دهد؛ اما در غیر این صورت، نه تنها می‌تواند موجب افت کارآمدی و اثربخشی جایگزین‌ها گردد، بلکه حتی ممکن است آنها را در سطح موانعی جدی بر سر راه آن سیاست تنزّل دهد. این مقاله با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی به بررسی نظام ضمانت اجراهای جایگزین‌های کیفر حبس در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 پرداخته و به این نتیجه رسیده که این نظام علاوه بر اینکه از فقدان انسجام لازم رنج می‌برد، به دلیل اینکه در اثر نگاه ارفاقی به جایگزین‌ها و بر اساس یک رویکرد سخت‌گیرانه تنظیم شده، به اقتضائات واقع‌بینی و الزامات کاهش جمعیت زندان‌ها پایبند نیست. از این رو، تعدیل نظام ضمانت اجراهای جایگزین‌های کیفر حبس در قانون مجازات اسلامی بر اساس رویکرد میانه و متناسب با سیاست کاهش جمعیت زندان‌ها، یکی از اقدامات ضروری در جهت کاستن از جمعیت زندانیان کشور است.

https://www.population-journal.ir/article_248314_c78f2150f8c48eb4f285a93d3d61f526.pdf

سازمان ثبت احوال کشور فصلنامه علمی جمعیت 1027-1961 30 126 2026 07 23 مدل تعارض زوجین براساس شخصیت وابسته، وسواسی با نقش واسطه ای شخصیت مرزی 137 169 248315 FA ناهید زینی حسنوند گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت اله العظمی بروجردی(ره) 0000-0003-1125-7752 سیمین صحرادوست به رحمت ایزدی پیوسته اند. ایشان دانشجوی کارشناسی ارشد اینجانب بوده اند و این مقاله مستخرج از پایان نامه ایشان است. Journal Article 2025 11 02 هدف: با توجه به نقش اختلالات شحخصیت در تعارض بین زوجین، پژوهش با هدف دستیابی به مدل تعارض زوجین متقاضی طلاق براساس شخصیت وابسته و وسواسی با نقش واسطه ای شخصیت مرزی انجام شد. روش: روش تحقیق حاضر همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه مراجعین متقاضی طلاق به تعداد 621 نفر بودند، که به دادگاه خانواده شهر بروجرد مراجعه داشته اند و تعداد 100 نفر نمونه‌ به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه های اختلال شخصیت مرزی (لیشنرینگ،1999)، پرسشنامه اختلال شخصیّت وسواس (90 SCL دراگوتیس، 1973)، پرسشنامه اختلال شخصیت وابسته (هابر ،2007) و پرسشنامه تعارضات زناشویی( ثنایی،1387)، گردآوری و از طریق روش همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر و با استفاده از نرم افزارهای SPSS.24 و AMOS 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: تحلیل داده ها نشان دهنده مناسب بودن اکثر شاخص‌های برازندگی پس از انجام اصلاحات بوده و در سطح معناداری حاکی از برازش مطلوب مدل داشت؛ در بررسی مسیر مستقیم، تاثیراختلال شخصیّت مرزی بر تعارض زوجین با همبستگی مثبت به اثبات رسید؛ و در بررسی مسیر غیرمستقیم تاثیر اختلال شخصیّت وسواس و همچنین اختلال شخصیّت وابسته بر تعارض زوجین با میانجی‌گری اختلال شخصیّت مرزی با همبستگی معکوس به اثبات رسید. نتیجه گیری: به منظور پیشگیری از تعارض زوجین و جلوگیری از وقوع طلاق با انجام به موقع تشخیص و درمان اختلالات شخصیّت زوجین، می توان مقدمه عملکرد سالم و بهزیستی را در سیستم های خانوادگی فراهم کرد.

https://www.population-journal.ir/article_248315_71f9f4ddbc7b983fbc35dce37742fc0f.pdf