فصلنامه علمی جمعیت

فصلنامه علمی جمعیت

اصول اخلاقی انتشار مقاله

جهت دریافت فرم اصول اخلاقی انتشار مقاله اینجا را کلیک نمایید


منشور اخلاقی انتشار مقاله در فصلنامه علمی جمعیت

۱. کلیات و تعهدات عمومی

فصلنامه علمی «جمعیت» متعهد به رعایت بالاترین استانداردهای اخلاقی در فرایند انتشار مقالات علمی است. این فصلنامه کلیه دستورالعمل‌ها و نمودارهای جریان کمیته اخلاق در انتشار (COPE) را در فرایند بررسی، داوری و انتشار مقالات دنبال و اعمال می‌کند. تمامی ذی‌نفعان شامل نویسندگان، داوران، اعضای هیئت تحریریه و سردبیر موظف به رعایت اصول اخلاق پژوهش و مسئولیت‌های مرتبط با چاپ هستند.

۲. تعهدات اخلاقی سردبیر و هیئت تحریریه

۲-۱. عدالت در داوری: سردبیر و هیئت تحریریه متعهد می‌شوند که تمامی مقالات را صرفاً بر اساس محتوای علمی، بدون هرگونه جانبداری یا در نظر گرفتن ملیت، جنسیت، مذهب، مسائل قومی، نژادی و سیاسی نویسنده، مورد قضاوت و ارزیابی قرار دهند.

۲-۲. بی‌طرفی و شفافیت: تصمیم‌گیری در مورد پذیرش یا رد مقالات بر اساس نظر داوران و محتوای علمی مقاله انجام می‌شود و سردبیر موظف به شفاف‌سازی دلایل تصمیم‌گیری است.

۲-۳. رسیدگی به تخلفات: در صورت مشاهده هرگونه تخلف اخلاقی (مانند سرقت علمی، جعل داده، یا انتشار همزمان)، سردبیر موظف به پیگیری بر اساس دستورالعمل‌های COPE و اتخاذ تدابیر لازم از جمله رد مقاله، اعلام تعلیق یا ابطال مقاله است.

۲-۴. استقلال علمی: سردبیر و هیئت تحریریه در تصمیم‌گیری‌های خود استقلال کامل داشته و از هرگونه تأثیر خارجی ناصواب بر فرایند داوری و انتشار جلوگیری می‌کنند.

۳. تعهدات اخلاقی نویسندگان

۳-۱. اصالت اثر: مقالات ارسالی باید اصیل بوده و پیش از این در هیچ نشریه دیگری منتشر نشده یا برای انتشار همزمان به نشریه دیگری ارسال نشده باشد.

۳-۲. سرقت علمی ممنوع: هرگونه سرقت علمی (Plagiarism) شامل کپی‌برداری مستقیم یا غیرمستقیم از آثار دیگران بدون ذکر منبع، ممنوع بوده و مقالات قبل از انتشار با نرم‌افزارهای مشابهت‌یاب بررسی می‌شوند.

۳-۳. رعایت اخلاق در پژوهش با مشارکت انسانی: کلیه پژوهش‌هایی که با مشارکت انسان‌ها (اعم از آزمودنی، مصاحبه‌شونده، یا نمونه‌های انسانی) انجام شده باشند، باید دارای تأییدیه کمیته اخلاق پژوهش از دانشگاه یا مؤسسه مربوطه باشند و کد اخلاق (Ethics Code) در مقاله درج شود. همچنین رعایت اصول رضایت آگاهانه (Informed Consent) و محرمانگی اطلاعات شرکت‌کنندگان الزامی است.

۳-۴. رعایت اخلاق در پژوهش با جمعیت‌های آسیب‌پذیر: در صورت انجام پژوهش بر روی جمعیت‌های آسیب‌پذیر (کودکان، بیماران، اقلیت‌ها و ...)، رعایت موازین اخلاقی خاص این گروه‌ها الزامی است.

۳-۵. شفافیت در تعارض منافع: نویسندگان موظف‌اند هرگونه تعارض منافع احتمالی (مانند وابستگی مالی یا سازمانی) را به سردبیر اعلام نمایند.

۳-۶. ترتیب نویسندگان: نام تمامی افرادی که در انجام پژوهش و نگارش مقاله مشارکت داشته‌اند، با ذکر نقش هر یک در مقاله درج شود و ترتیب نویسندگان مورد توافق همه باشد.

۳-۷. استناددهی صحیح: استفاده از آثار دیگران باید با ذکر دقیق منبع همراه باشد و نویسندگان موظف به شناسایی و استناد به تمام منابع مؤثر در پژوهش خود هستند.

۴. تعهدات اخلاقی داوران

۴-۱. محرمانگی: داوران موظف به حفظ محرمانگی کامل محتوای مقالات و عدم استفاده از اطلاعات آنها برای منافع شخصی یا پژوهشی خود هستند.

۴-۲. بی‌طرفی: داوری باید بر اساس شایستگی علمی مقاله، بدون هرگونه جانبداری و بر اساس معیارهای علمی انجام شود.

۴-۳. اعلام تعارض منافع: در صورت وجود هرگونه تعارض منافع (همکاری علمی، ارتباط خانوادگی یا وابستگی سازمانی با نویسندگان)، داور موظف به انصراف از داوری و اطلاع به سردبیر است.

۴-۴. زمان‌بندی داوری: داوران متعهد به انجام داوری در زمان مقرر و ارائه گزارش دقیق و مستدل هستند.

۵. رسیدگی به تخلفات اخلاقی (نمودارهای جریان COPE)

فصلنامه علمی «جمعیت» متعهد به پیروی از نمودارهای جریان (Flowcharts) کمیته اخلاق در انتشار (COPE) در مواجهه با موارد زیر است:

  • سرقت علمی (Plagiarism)

  • تکثیر یا انتشار همزمان (Redundant Publication)

  • جعل یا تحریف داده‌ها (Data Fabrication/Falsification)

  • تخلف در ترتیب نویسندگان (Authorship Disputes)

  • تعارض منافع اعلام‌نشده (Undisclosed Conflicts of Interest)

  • شکایت‌های پس از انتشار (Post-Publication Complaints)

در صورت اثبات هرگونه تخلف، فصلنامه بر اساس دستورالعمل‌های COPE اقدامات متناسب از جمله ابطال مقاله (Retraction)، اعلام نگرانی (Expression of Concern)، یا ممنوعیت انتشار را اعمال خواهد کرد.

۶. ثبت و مستندسازی

کلیه مراحل فرایند داوری، تصمیم‌گیری و مکاتبات مربوط به هر مقاله مستندسازی و در سامانه نشریه نگهداری می‌شود تا شفافیت کامل فرایند انتشار تضمین گردد.

۷. آموزش و ارتقاء

فصلنامه متعهد به ارتقاء سطح آگاهی اعضای هیئت تحریریه، داوران و نویسندگان در زمینه اخلاق نشر از طریق ارائه راهنماها و منابع آموزشی مرتبط با COPE است.