هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی فاصله زمانی ایده‌آل از ازدواج تا تولد اولین فرزند در میان جوانان ایرانی در شرف اولین ازدواج و شناسایی عوامل مؤثر بر آن انجام شده است. با توجه به قرارگیری ایران در مرحله باروری زیر سطح جایگزینی و افزایش شواهد تأخیر در فرزندآوری، شناخت الگوها و عوامل این فاصله به‌عنوان تعیین‌کننده کلیدی رفتار جمعیتی ضروری است.

روش تحقیق: مطالعه حاضرکمی و با تحلیل ثانویه داده‌های پیمایش ملی ازدواج و طلاق سال‌های ۱۳۹۶-۱۳۹۷ سازمان ثبت احوال کشور انجام شده است. جامعه آماری شامل ۸۳۴۱ نفر از جوانان در شرف اولین ازدواج بود که با روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری و در نرم‌افزار SPSS-۲۷ تحلیل شد.

یافته‌های اصلی: تمایل به فرزندآوری زودهنگام در مردان، افراد مسن‌تر، تحصیلات پایین‌تر، درآمد کمتر، قومیت‌هایی همچون عرب، مذهب سنی و ساکنان استان‌های کمترتوسعه‌یافته بیشتر بود. در مقابل، زنان، افراد جوان‌تر، تحصیلات بالاتر، درآمد بیشتر، قومیت‌های فارس و مذهب شیعه تمایل به تأخیر ۳ تا ۵ سال یا بیشتر داشتند. تحلیل چندمتغیره نشان داد سن، جنسیت، تحصیلات، درآمد خانوادگی، قومیت و مذهب اثر معناداری بر فاصله ایده‌آل دارند.

نتیجه‌گیری و پیشنهادات: جوانان ایرانی همچنان فاصله ایده‌آل ۱-۲ سال را ترجیح می‌دهند، اما عوامل ساختاری و نگرشی رفتار واقعی را به سمت تأخیر سوق می‌دهند. شکاف میان تمایل ایده‌آل و رفتار واقعی، چالش اصلی سیاست‌های جمعیتی است. بدین منظور، سیاست‌ها باید از تشویق صرف، به حذف موانع و برنامه‌های فرهنگی منطقه‌محور تغییر جهت دهند تا نرخ باروری از سطح بسیار پایین فعلی فاصله گیرد.