این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری، به بررسی تجربه زیسته زوج‌های بی‌فرزند انتخابی در شهر کرمان، که منطقه‌ای تحت هنجارهای سنتی فرزندآوری است، پرداخت. هدف، تبیین معنا و ساختار تصمیم آگاهانه به بی‌فرزندی انتخابی در بافت فرهنگی-اجتماعی شهری غیرمرکزی بود. داده‌ها از ۱۰ زوج (۲۰ مشارکت‌کننده) از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و با تحلیل مضمونی بررسی شدند.
یافته‌ها چهار مضمون اصلی را نشان داد: ۱. تعارض ساختاری و مقاومت فرهنگی در برابر انتظارات نهادی؛ ۲. بازتعریف خویشتن و استقلال خارج از نقش والدگری؛ ۳. معنابخشی به رابطه زناشویی به عنوان واحد کامل زندگی و حفظ کیفیت پیوند؛ و ۴. راهبردهای مقابله‌ای در برابر قضاوت‌های اجتماعی.
نتایج نشان داد که بی‌فرزندی انتخابی محصول تعامل پیچیده عاملیت فردی و مقاومت فرهنگی است و نه صرفاً واکنشی اقتصادی، بلکه بازتابی از دگرگونی‌های ارزشی و هویتی در ایران نوین است.
از منظر نظری و کاربردی، پژوهش بر لزوم توجه سیاست‌گذاران فرهنگی به معانی زیسته و زمینه‌های فرهنگی در مدیریت تحولات جمعیتی تأکید می‌کند. سیاست‌های افزایش باروری در صورت نادیده‌گرفتن این تغییرات ارزشی، کارآمدی محدودی خواهند داشت. این مطالعه با تحلیل معناشناختی در یک شهر غیرمرکزی، بینش‌هایی کلیدی برای سیاست‌گذاری‌های فرهنگی-اجتماعی در خصوص تحولات نوین خانوادگی ارائه می‌دهد.