انواع مقالات قابل پذیرش در فصلنامه جمعیت
فصلنامه جمعیت با هدف گسترش دانش جمعیتشناختی و انتشار یافتههای علمی، آمادگی دارد چهار نوع مقاله شامل مقالات پژوهشی، مقالات مروری، دیدگاهها و نقطهنظرها، و مقالات فنی را برای بررسی و انتشار دریافت کند.
مقالات ارسالی باید با حوزههای موضوعی و اهداف علمی فصلنامه انطباق داشته باشند و از اصول اخلاق پژوهش و نشر علمی پیروی کنند. فصلنامه از پذیرش مقالاتی که پیشتر منتشر شدهاند یا همزمان برای بررسی و انتشار به نشریه دیگری ارسال شدهاند، خودداری میکند. ازاینرو، نویسندگان موظفاند با رعایت اصول اخلاق نشر، از ارسال چنین آثاری به فصلنامه پرهیز کنند.
نویسندگان هنگام ارسال مقاله باید با مطالعه شرایط و ویژگیهای هر یک از انواع مقالات، نوع مقاله پیشنهادی خود را مشخص کنند. تصمیم نهایی درباره طبقهبندی مقاله و نوع آن برای انتشار، پس از بررسی محتوای مقاله و میزان انطباق آن با معیارهای فصلنامه، توسط سردبیر و هیئت تحریریه اتخاذ خواهد شد.
در ادامه، ویژگیها، ساختار و شرایط پذیرش هر یک از انواع مقالات قابل انتشار در فصلنامه جمعیت ارائه میشود.
۱. مقاله پژوهشی (Original Research Article)
مقالات پژوهشی، نوشتههایی اصیل و مبتنی بر پژوهش هستند که به ارائه یافتههای حاصل از یک مطالعه علمی میپردازند. این مقالات باید ضمن برخورداری از نوآوری و ارزش علمی، به تبیین مسئله پژوهش، روششناسی، یافتهها و نتایج حاصل از مطالعه بپردازند.
برای رعایت ساختار علمی و انسجام محتوایی، مقالات پژوهشی باید حداکثر در ۸۵۰۰ کلمه تنظیم شوند. سقف مجاز برای مقالات پژوهشی کیفی ۱۰ هزار کلمه است.
ساختار اصلی این مقالات باید شامل بخشهای زیر باشد:
۱. چکیده
۲. واژگان کلیدی
۳. مقدمه و بیان مسئله
۴. پیشینه پژوهش
۵. چارچوب نظری
۶. روش و دادهها
۷. یافتهها
۸. بحث و نتیجهگیری
۹. منابع
۱۰. چکیده انگلیسی
تنظیم و نگارش هر یک از بخشهای مقاله باید مطابق با دستورالعمل ارائهشده در بخش «شیوهنامه تدوین اجزا و بخشهای مقالات اصیل پژوهشی» انجام شود.
۲. مقاله مروری (Review Article)
مقالات مروری با هدف بررسی، ارزیابی، تحلیل و جمعبندی دانش موجود در یک حوزه تخصصی تهیه میشوند. این مقالات باید ضمن ارائه تصویری منسجم از مطالعات پیشین، به شناسایی روندهای پژوهشی، دستاوردها، خلأهای علمی و زمینههای نیازمند پژوهش بیشتر بپردازند.
مقالات مروری باید حداکثر در ۸۵۰۰ کلمه تنظیم شوند و از نظر ساختار و اجزای اصلی، متناسب با ماهیت مطالعه، از بخشهای علمی مشابه مقالات پژوهشی برخوردار باشند.
مقالات مروری قابل پذیرش در فصلنامه در دو دسته قرار میگیرند:
۲ـ۱. مرور سیستماتیک
این دسته شامل مطالعاتی است که با استفاده از روشهای نظاممند و شفاف، به شناسایی، ارزیابی، تحلیل و ترکیب یافتههای پژوهشهای پیشین میپردازند.
مرورهای نظاممند، فراتحلیلها، فراترکیبها و سایر مطالعات مبتنی بر روشهای نظاممند در این دسته قرار میگیرند.
۲ـ۲. مرور غیرسیستماتیک یا مرور روایتی
این دسته شامل نوشتههایی است که به بررسی و ارزیابی انتقادی دانش موجود در یک حوزه تخصصی یا تحلیل تاریخچه، روند توسعه و تحول آن میپردازند.
مقالات مروری روایتی باید ضمن ارائه تصویری جامع از موضوع مورد بررسی، به تحلیل انتقادی مطالعات پیشین، شناسایی روندهای علمی و تبیین مسائل و پرسشهای مهم پژوهشی توجه داشته باشند.
۳. دیدگاه یا نقطهنظر (Viewpoint/Opinion)
مقالات دیدگاه یا نقطهنظر، نوشتههایی تحلیلی و انتقادی هستند که با هدف طرح دیدگاههای علمی، بررسی مسائل نوظهور و ارائه تفسیرهای تخصصی درباره موضوعات و تحولات جمعیتی تهیه میشوند.
این مقالات نیازمند رعایت ساختار استاندارد مقالات پژوهشی نیستند، اما باید از انسجام علمی، استدلال منطقی و استناد به منابع معتبر برخوردار باشند.
موضوعات قابل طرح در این نوع مقالات میتوانند شامل موارد زیر باشند:
۱. نقد و ارزیابی پژوهشهای پیشین
۲. نقد و بررسی کتابهای تخصصی
۳. تحلیل موضوعات جدید و نوظهور در حوزه جمعیت
۴. ارائه دیدگاههای تحلیلی درباره پدیدههای جمعیتی و روند تغییر شاخصهای جمعیت
۵. بررسی چالشها، مسائل و راهکارهای مرتبط با موضوعات و سیاستهای جمعیتی
۶. طرح دیدگاههای علمی درباره تحولات جمعیتی و پیامدهای آنها
مقالات دیدگاه یا نقطهنظر میتوانند از سوی نویسندگان به فصلنامه ارسال شوند یا بنا به تشخیص و دعوت سردبیر، توسط متخصصان و صاحبنظران حوزه جمعیت تهیه شوند. همچنین سردبیر یا اعضای گروه دبیران و هیئت تحریریه میتوانند در چارچوب مسئولیتهای علمی خود، پیشنهاد تهیه چنین نوشتههایی را مطرح کنند.
حجم این مقالات باید حداقل ۱۰۰۰ و حداکثر ۴۰۰۰ کلمه باشد. تمامی مقالات این دسته باید دارای منابع و ارجاعات علمی متناسب با موضوع باشند.
۴. مقاله فنی یا یادداشت فنی (Technical Paper)
مقالات فنی یا یادداشتهای فنی، نوشتههایی اطلاعرسان، تحلیلی و کاربردی هستند که با هدف ارائه اطلاعات بهروز، گزارش تجربهها و معرفی اقدامات و دستاوردهای جدید در حوزه جمعیت تهیه میشوند.
این مقالات نیازمند رعایت ساختار استاندارد مقالات پژوهشی نیستند و باید با نثری روشن، روان و تحلیلی نوشته شوند؛ بهگونهای که علاوه بر پژوهشگران و متخصصان، برای طیف گستردهتری از مخاطبان علاقهمند به مسائل جمعیتی نیز قابل استفاده باشند.
هدف اصلی یادداشتهای فنی، آگاهسازی خوانندگان از اطلاعات، اقدامات، ابتکارها و دستاوردهای جدید و مرتبط با موضوعات جمعیتی است.
این نوشتهها باید دارای منابع و ارجاعات معتبر باشند، اما استفاده از منابع باید متناسب با موضوع و هدف مقاله و با رعایت اصل اختصار انجام شود.
حجم یادداشتهای فنی باید حداقل ۱۰۰۰ و حداکثر ۴۰۰۰ کلمه باشد.
فصلنامه حق ویرایش و بازنگری در متن یادداشتهای فنی پذیرفتهشده را، با حفظ محتوای علمی و پیام اصلی مقاله، برای خود محفوظ میدارد.
موضوعات قابل طرح در یادداشتهای فنی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
۴ـ۱. گزارش ابتکارها و نوآوریهای مرتبط با دادههای جمعیتی
ارائه گزارشهایی درباره ابتکارها، روشها و نوآوریهای جدید در زمینه تولید، گردآوری، پردازش و انتشار دادهها و آمارهای جمعیتی، از سوی پژوهشگران یا سازمانهای تولیدکننده آمار.
۴ـ۲. گزارش رویدادهای علمی
ارائه خلاصهای تحلیلی از رویدادهای علمی مهم در حوزه جمعیت، از جمله کنفرانسها، همایشها، کارگاهها و نشستهای تخصصی.
پذیرش این نوع گزارشها مشروط بر آن است که هنگام ارسال مقاله به فصلنامه، بیش از سه ماه از تاریخ برگزاری رویداد سپری نشده باشد.
۴ـ۳. ارائه تجربهها و درسآموختههای سیاستی
ارائه تجربهها، یافتهها و درسآموختههای حاصل از تدوین، اجرا و ارزیابی قوانین، برنامهها و سیاستهای مرتبط با مسائل جمعیتی.
۴ـ۴. معرفی ایدهها و رویکردهای نوآورانه
ارائه مطالبی در زمینه توسعه و معرفی ایدههای جدید، دیدگاههای نظری، روشها و تکنیکهای نوآورانه یا برنامههای پژوهشی جدید که بتوانند به پیشرفت دانش جمعیتشناختی و توسعه مطالعات جمعیتی کمک کنند.